TYNKI STOSOWANE NA ZAWILGOCONYCH PRZEGRODACH – TYNKI RENOWACYJNE

Wykonanie nowych tynków jest jednym z nieodzownych elementów prac renowacyjnych prowadzonych w zawilgoconych obiektach budowlanych. Z uwagi na właściwości tzw. tynków tradycyjnych w takim przypadku zalecane jest stosowanie specjalistycznych tynków przeznaczonych do prowadzenia prac renowacyjnych.

Posiadające strukturę drobnoporowatą tynki tradycyjne (wapienne), położone na materiale o większej porowatości, wykazują właściwości systemu drenującego dzięki większej kapilarności, ściągają wodę z muru, odprowadzając ją na powierzchnię, tym samym zmniejszając ryzyko zawilgocenia muru. Ich duża przepuszczalność i zdolność absorpcji wilgoci, jak również odczyn zasadowy (dzięki zawartości wapna), który zabezpiecza pokryte powierzchnie przed rozwojem groźnych dla zdrowia grzybów, pleśni i bakterii, sprawiają, że zastosowanie tynków wapiennych zapewnia przyjazny dla użytkowników mikroklimat wnętrz. Mimo tych zalet stosowanie ich na zawilgoconych murach nie jest wskazane, ponieważ gdy wraz z wilgocią transportowane są rozpuszczone sole (które na skutek odparowywania wody krystalizują na powierzchni), miękki tynk wapienny nie jest w stanie wytrzymać takiego obciążenia (RYS. 1). Następuje mechaniczne zniszczenie struktury tynku, a dodatkowo kapilary, blokowane przez kryształy soli, zwężają się, co zwiększa współczynnik oporu dyfuzyjnego nawet dziesięciokrotnie, przez co proces wysychania muru staje się z biegiem czasu coraz mniej efektywny.

Zaprawy tynkarskie stosowane w budownictwie powinny odpowiadać wymaganiom europejskiej normy PN-EN 998-1 [1]. Wśród sześciu typów zapraw tynkarskich, określanych w zależności od właściwości i/lub sposobu zastosowania, wymienia ona zaprawę tynkarską renowacyjną. Jest to zatem zaprawa tynkarska przygotowywana według projektu, stosowana do zawilgoconych ścian murowanych zawierających sole rozpuszczalne w wodzie. Zaprawy renowacyjne charakteryzują się dużą porowatością oraz przepuszczalnością pary wodnej, a także obniżonym podciąganiem kapilarnym. Wymagania stawiane tego typu zaprawom rozszerza instrukcja WTA 2-9-04/D [2] oraz projekt jej nowelizacji WTA E-2-9-18/D [3]. Tynk zgodny z tą instrukcją – tzw. tynk renowacyjny WTA – to tynk wykonany zgodnie z ww. normą europejską i spełniający jej wymagania.

TABELA 1. Wymagania dotyczące obrzutki tynkarskiej według WTA [2, 3]

Na system tynków renowacyjnych według WTA składają się obrzutka tynkarska, tynk podkładowy oraz tynk renowacyjny, a w razie potrzeby również warstwy wierzchnie, tj. tynk nawierzchniowy (szpachlówka tynkarska) oraz powłoki malarskie.

System tynków renowacyjnych WTA stosowany jest na murach zawilgoconych i/lub zasolonych. Jednak, w odróżnieniu od tynków tradycyjnych, transport kapilarny wody w tynku jest bardzo niski – woda może wniknąć w jego strukturę jedynie na kilka milimetrów, a wilgoć może dotrzeć do powierzchni tynku wyłącznie w postaci pary. Dzięki temu powierzchnia tynku pozostaje sucha i wolna od wykwitów.

Ze względu na swoją strukturę i funkcję poszczególne elementy systemu tynków renowacyjnych muszą twardnieć i wysychać stosunkowo szybko, a jednocześnie bezpiecznie. Z tego powodu tynki renowacyjne oparte są głównie na spoiwach hydraulicznych.

Przy planowaniu oraz wykonywaniu tynków renowacyjnych WTA należy uwzględnić następujące ograniczenia:

• Rodzaj ekspozycji na wodę – systemy tynków renowacyjnych są skuteczne jedynie w przypadku wilgoci higroskopijnej oraz transportowanej kapilarnie, a nie wody działającej pod ciśnieniem hydrostatycznym.
• Punkt rosy w przekroju tynku – gdy punkt rosy długotrwale utrzymuje się wewnątrz przekroju tynku renowacyjnego, może dochodzić do zawilgocenia na skutek kondensacji.
• Wysoka wilgotność – aby hydrofobowość tynku ustabilizowała się jak najszybciej po jego zastosowaniu, wilgotność względna powietrza musi być niższa niż 70% przez cały okres twardnienia.

OBRZUTKA TYNKARSKA

Zadaniem obrzutki tynkarskiej w systemie tynków renowacyjnych jest zapewnienie przyczepności tynku do podłoża. Zwykle nakładana jest w sposób półkryjący (w formie „siatki”). Jeśli stopień pokrycia podłoża obrzutką jest mniejszy niż 50%, zaprawie nie stawia się żadnych specjalnych wymagań. Jeśli pokrycie podłoża jest większe lub producent zaleca aplikację pełnokryjącą, należy spełniać wymagania określone w TABELI 1.

TYNK PODKŁADOWY

Tynk podkładowy WTA stosuje się w celu niwelacji nierówności podłoża i/lub jako bufor dla soli w przypadku wysokiego stopnia zasolenia. Tynk renowacyjny WTA może pełnić rolę tynku podkładowego, jeśli całkowita grubość systemu nie przekracza znacząco 40 mm.

TYNK RENOWACYJNY

Tynk renowacyjny WTA nakłada się zazwyczaj w grubości nie mniejszej niż 20 mm, przy czym – w przypadku aplikacji wielowarstwowej – pojedyncza warstwa nie powinna być mniejsza niż 10 mm. W przypadku aplikacji na tynk podkładowy grubość warstwy tynku renowacyjnego może zostać ograniczona do 15 mm. Jednakże całkowita grubość systemu tynków nie powinna przekraczać 40 mm.

WARSTWY WIERZCHNIE

Jeśli przy zastosowaniu tynku renowacyjnego WTA nie można spełnić wymagań dotyczących struktury powierzchni, można zastosować mineralny tynk nawierzchniowy (szpachlówkę tynkarską). Szpachlówka, farba oraz inne powłoki nakładane na powierzchnię systemu tynków renowacyjnych nie mogą negatywnie wpływać na przepuszczalność pary wodnej systemu.

TABELA 2. Zestawienie wymagań dotyczących renowacyjnych zapraw tynkarskich [1–3]
¹⁾Badanie na beleczkach, ²⁾Badanie na krążkach

TABELA 3. Wymagania dotyczące warstw wierzchnich stosowanych na tynkach renowacyjnych [2, 3]

TABELA 4. Ocena poziomu zasolenia muru według WTA 2-9-04/D [2]

TABELA 5. Ocena zasolenia istniejącego tynku lub powierzchni muru długotrwale nieotynkowanej (głębokość 0–2 cm) według [3]

TABELA 6. Ocena zasolenia świeżo odsłoniętej powierzchni muru (głębokość 0–2 cm) według [3]

TABELA 7. Układ warstw systemu tynków renowacyjnych w zależności od stopnia zasolenia [2]

TABELA 8. Przeciętna trwałość różnych systemów tynku renowacyjnego (układów warstw) w zależności od stopnia zasolenia podłoża [13]